سعيد نفيسى

59

زندگينامه عطار نيشابورى ( فارسى )

حلاج منصور حلاج نوشته‌اند و گويا دليل اين باشد كه در زبان فارسى همواره معمول بوده است براى تصريح و امتياز از نامهاى مشابه نام پسر را بىآنكه كلمه‌اى مانند پسر و پور فارسى و ابن تازى در ميان الحاق بكنند بلافاصله بنام پدر متصل مىكرده‌اند و حرف آخر نام اولى را به كسر به حال اضافه مىخوانده‌اند چنان‌كه هنوز در همهء روستاهاى ايران معمول است و مثلا حسين جعفر به كسر نون و به حال اضافه يعنى حسين پسر جعفر و به همين قياس محمود سبكتكين و احمد حسن و حسين منصور گفته‌اند و بعد بعضى پنداشته‌اند كه محمود و سبكتكين و احمد و حسن و منصور و حسين نام يك‌تن است و براى رعايت اختصار محمود را از سبكتكين و احمد را از حسن و حسين را از منصور انداخته‌اند و بدين جهت محمود سبكتكين را سبكتكين و احمد حسن را حسن و حسين منصور را منصور گفته‌اند . معنى ظاهرى اين گفتهء جلال الدين مولوى اين است كه عطار صد و پنجاه سال پس از مرگ حسين بن منصور حلاج به جهان آمده است . ابو المغيث حسين بن منصور بن محما بيضاوى كه در حدود سال 224 در طور نزديك بيضا در فارس ولادت يافته روز سه‌شنبه 24 ذيقعدهء سال 309 در صفهء زندان بغداد روبروى باب الطاق و در ساحل راست دجله او را تازيانه زده و پاره پاره كرده و به دار كشيده و سپس سر او را بريده و پيكر او را سوخته‌اند . اگر عطار 150 سال پس از كشته شدن منصور بن حسين حلاج به جهان آمده باشد لازم مىشود كه در سال 459 ولادت يافته باشد و چون در 627 درگذشته است مىبايست 168 سال عمر كرده باشد و اين محال است و باور كردنى نيست و اگر در گفتهء جلال الدين مولوى تحريف كرده باشند و او گفته باشد دويست و پنجاه سال پس از حسين بن منصور لازم مىآيد كه عطار در 559 ولادت يافته باشد و چون در 627 درگذشته است مىبايست 68 سال زيسته باشد و حال آنكه بدليلى كه پيش از اين آورده‌ام وى نود سال عمر كرده است و در هر صورت اين مطلب را كه معلوم نيست جامى از